Obsessie

Enige tijd terug gaf iemand antwoord op een in een privébericht op LinkedIn gestelde vraag waarom hij zo geobsedeerd is door het conflict tussen Israël en Hamas. Diegene reageerde publiekelijk zonder de naam van de vraagsteller te noemen. Wel kwalificeerde hij de vraagsteller als Christelijk orthodox, ‘die nog steeds Israël steunt’. Die beide aannames, Christelijk orthodox en steun aan Israël, baseerde hij kennelijk op het feit dat de vragensteller Christelijk orthodox is en omdat de vragensteller zijn aandacht voor het conflict obsessief, eenzijdig en fanatiek noemde. En hoewel het zeker mogelijk is dat de vraag niet goed is geformuleerd, wellicht teveel vooroordelen bevatte, was de vraag niet ingegeven door steun aan Israël, maar door het bijzondere feit dat er zoveel onevenredige aandacht lijkt voor het conflict tussen Israël en Hamas ten opzichte van ander enorm oorlogsleed zoals bijvoorbeeld wat Rusland Oekraïne aandoet of de zeer bloedige oorlog in Soedan, waarvan deskundigen aangeven dat daar daadwerkelijk genocide dreigt of zelfs plaatsvindt. En er zijn nog vele andere schrijnende situaties te noemen, zoals de religieuze dictatuur van Iran.

Disproportionele aandacht 
Een korte blik op de openbare LinkedIn-bijdragen van de afgelopen periode laat zien dat Israël en Gaza een zeer groot deel van uw publieke uitingen beslaan, terwijl vergelijkbare aandacht voor diverse andere gewapende conflicten veel beperkter zichtbaar is. Dus de vraag richtte zich niet zozeer op het conflict zelf, maar vooral op reden voor de focus op dat conflict. Daarnaast is er interesse in de vraag waarop de feiten zijn gestoeld. Als in berichten gesproken wordt over bijvoorbeeld ‘genocide’ dan betreft dat een zware beschuldiging. Het juridisch vaststellen of daadwerkelijk sprake is van genocide is een complexe aangelegenheid die jaren kost. En voor de duidelijkheid, elk mensenleven dat in Gaza gewond raakt of het leven laat, is er een te veel. Het kwaad van de oorlog en de verschrikking die zij teweeg brengt, is te allen tijde verwerpelijk en mag daarom ook niet worden gebagatelliseerd. Als Orthodox Christen kan daaraan worden toegevoegd dat er bijvoorbeeld ook christelijke Palestijnen zijn in Gaza die evenzeer getroffen zijn door het enorme oorlogsgeweld. Alleen daarom al mag oorlogsleed niet worden gerelativeerd. Van de oorlog in Soedan wordt wel beweerd dat zij dodelijker, gewelddadiger en meer gericht is op etnische zuivering dan de Gaza-oorlog, zonder dat de westerse samenleving daarvoor de straat opgaat of veroordelingen uitspreekt op social media. Een ander voorbeeld is dat Rusland inmiddels sinds 24 februari 2023 verschrikkelijke oorlogshandelingen heeft verricht en nog dagelijks verricht waarover, zover ik kon nagaan, geen enkele merkbare verontwaardiging is gepubliceerd. In ieder geval is de frequentie van negatieve berichten over Rusland significant kleiner dan over Israël. En nogmaals het gaat er niet zozeer om dat Israël wordt beschuldigd, maar om het feit dat het ene conflict wel enorme aandacht krijgt en het ander kennelijk minder problematisch lijkt, terwijl bij die andere conflicten het schenden van mensenrechten, oorlogsmisdaden, misdaden tegen de menselijkheid en zelfs genocide veel eenduidiger lijkt vast te stellen dan de oorlog in Gaza.

Eenzijdige focus 
En dat is ook gelijk het tweede punt waarom de interesse werd gewekt, waarom er een voortdurende stroom van aandacht is voor de Gaza-oorlog op basis van informatie waarvan de feitelijke juistheid moeilijk vast te stellen is. Noch aan Israëlische - noch aan Palestijnse kant, kan van echt betrouwbare informatie worden gesproken. Er is aan beide zijden ook sprake van een informatieoorlog. Het heeft er daarbij de schijn van dat de Hamas-propaganda effectiever is dan de Israëlische, ondanks het feit dat in Gaza een terreurbewind aan de macht is, dat niet terugschrikt om haar eigen burgers op te offeren in de strijd tegen Israël. En om te voorkomen dat de indruk bestaat dat het militair optreden van Israël gesteund wordt, is ook het Israëlisch geweld afkeurenswaardig als dat in strijd is met het oorlogsrecht. Zeker, waar zelfverdediging overgaat in wraak en disproportioneel geweld. Echter, of daarvan sprake is, valt voor een leek niet zomaar te zeggen. En hoewel het VN-rapport van de VN-onderzoekscommissie spreekt over genocide door Israël en dat rapport een informatiebron is, is er voor een daadwerkelijke, sluitende juridische kwalificatie van genocide wezenlijk meer nodig. De juridische kwalificatie ‘genocide’ vereist namelijk een hoge bewijsdrempel en kan alleen worden vastgesteld door bevoegde internationale instanties, zoals het Internationaal Strafhof. Vanuit juridisch perspectief is het VN-rapport geen gegeven voor het bewijs van genocide. Dat er terechte bezorgdheid is over de mogelijkheid dat Israël genocide pleegt of heeft gepleegd, is uiteraard niet zonder grond, maar tegelijk evenmin een uitgemaakte zaak.  Daarentegen staat wel vast dat Hamas op een terreurlijst staat, de beelden van 7 oktober 2023 nog vers op het netvlies staan en Hamas een dictatuur is dat blijkens haar eigen handvest uit is op de vernietiging van de staat Israël. Dat praktiseert zij ook door veel geld - vermoedelijk veel geld uit onder andere westerse landen - te investeren in de fortificatie van Gaza door middel van kilometerslange tunnels, die ook, zo lijkt het geval, zich onder bewoond gebied bevinden. In het licht van het evenzeer barbaarse optreden van Rusland in Oekraïne, die bijvoorbeeld Marioepol volledig met grond gelijk maakte en in Boetsja een enorme slachting aanrichtte onder burgers en nu nog dagelijks burgerdoden maakt, zou het niet raar zijn te verwachten dat daar dan ook aandacht voortdurende verontwaardiging en boosheid zou worden geuit. Echter, dat gebeurt eenvoudigweg nauwelijks tot niet althans significant minder. Daarnaast komt Hamas in de berichtgeving nauwelijks voor, maar Israël daarentegen wel. Dan is de vraag naar de reden voor die intense aandacht toch niet ongerechtvaardigd noch per se ingegeven voor steun aan Israël? De vragensteller heeft zichzelf niet of nauwelijks uitgelaten over het conflict met uitzondering van een paar juridische duidingen met betrekking tot de beschuldiging dat Israël zich schuldig zou maken aan genocide. Die duidingen zijn niet ingegeven door adoratie van Israël, maar vanwege het juridische belang dat de term genocide niet gedevalueerd moet worden tot een algemeen begrip voor een oorlogsconflict waar helaas veel burgerdoden te betreuren zijn. En mocht blijken dat Israël zich wel schuldig zou hebben gemaakt aan genocide dan is de sterkste veroordeling in feite nog niet genoeg. Dat moet dan wel echt juridisch vaststaan. En dan blijft de vraag staan: waarom wel voortdurend Israël onder het vergrootglas leggen, maar Rusland niet? Er zijn inmiddels duizenden, zo niet honderdduizenden doden gevallen in het oorlogsgeweld dat Rusland is begonnen. Het lijkt er daarmee verdacht veel op dat Oekraïense mensenlevens kennelijk minder waard zijn dan Palestijnse. Het wekt de indruk dat Palestijnse levens grotere waarde hebben dan Iraanse mensenlevens die doodgeschoten en doodgemarteld worden door een Barbaars Iraans regime dat voluit Hamas steunt met geld en wapens.

Blinde partijdigheid 
Die kritiek geldt ook voor alle demonstranten die bijna wekelijks de straat opgaan en met Palestijnse vlaggen wapperen en Christenen die alleen maar oog lijken te hebben voor Israël en dat land blindelings en onvoorwaardelijk lijken te steunen, zelfs als Palestijnen op de Westbank door kolonisten gewelddadig van hun land worden verdreven. Ook zij gaan de straat niet op voor Oekraïne of voor Iraniërs of de slachtoffers van de Soedanese burgeroorlog. Dat Joodse Nederlanders en Palestijnse Nederlanders extra betrokken zijn op het wel en vooral het wee van hun landen, is volkomen te begrijpen, maar dat Nederlanders zo geobsedeerd zijn door de oorlog in Gaza en feiten aannemen en stellen waarvan het maar zeer de vraag of die kloppen, dat blijft ingewikkeld om te begrijpen. Het zou begrijpelijk zijn als de verontwaardiging en de woede zich zou richten op alle landen waar mensen worden vermoord door overheden, door oorlogshandelingen of ander overheidsgeweld.

Selectieve verontwaardiging 
Het blijft dan ook teleurstellend dat de reactie niet verder kwam dan een onpersoonlijke reactie met vooroordelen en verkeerde aannames. Kennelijk voelt het toch ongemakkelijk om aangesproken te worden op gedrag dat de indruk wekt van eenzijdigheid en partijdigheid zonder harde feiten en oogkleppen voor gelijksoortige of wellicht zelfs ergere situaties als in Gaza, zoals in Soedan, Oekraïne en Iran. Als daarop geen redelijk antwoord is te geven, roept dat vragen op in hoeverre er geen sprake is van selectieve verontwaardiging die meer gebaseerd lijkt op onderbuikgevoelens dan op feiten en dat kennelijk ook uitsluitend bedoeld is om Israël doelbewust en stelselmatig in een kwaad daglicht te stellen, mogelijk zelfs deels gebaseerd op Hamas propaganda. En dat roept vragen op, zoals die gesteld zijn. Niet om Israël te verdedigen, want haar handelen is niet van buitenaf zonder meer goed te keuren; en zonder harde feiten zijn de Israëlische oorlogshandelingen ook niet te rechtvaardigen met een beroep op 7 oktober 2023, omdat wat rechtens fout is, niet vergoelijkt mag worden, welk land het dan ook maar betreft. Aan de andere kant is het moeilijk te aanvaarden dat de focus voortdurend en bijna uitsluitend wordt gericht op een conflict en binnen dat conflict op een partij, terwijl overal in de wereld de meest verschrikkelijke dingen gebeuren. Over dat laatste alleen maar zwijgen en over het eerste alleen maar de verontwaardiging uiten, komt vervreemdend over. Dat was de reden om de vragen te stellen; hoe is het te rechtvaardigen dat alle andere conflicten grotendeels genegeerd mogen worden, maar de Gaza-oorlog niet? Deze vragen beantwoorden is kennelijk te gevoelig, en dat is jammer, want niet alleen de oorlog in Gaza, maar overal in de wereld moeten oorlogen gestopt worden en dictatoriale regimes ten val worden gebracht om aan Palestijnen, Iraniërs, Oekraïners, Russen, Soedanezen en Israëli en welke wereldburger dan ook vrede, veiligheid en vrijheid te geven.