De Volkskrant berichtte dat uit het nieuwste voortgangsrapportage aan de Tweede Kamer blijkt dat de hersteloperatie voor toeslagenouders volledig vastloopt. Het lijkt erop dat de toeslagenaffaire geen einde kent, maar telkens opnieuw tot nieuwe problemen en frustraties leidt. De door de overheid gekozen oplossing is ook dusdanig bureaucratisch dat het misschien ook niet zo verwonderlijk is dat deze affaire zich niet laat oplossen. Ook lijkt het een kosten verslindende operatie te worden.  Het is slecht voor de gedupeerden, maar ook voor de overheid zelf. Waar het vertrouwen in de overheid en politiek al laag is, zal deze trage afwikkeling daarin zeker geen verbetering brengen.

Snel en efficiënt
De toeslagenaffaire vraagt om een snelle en efficiënte oplossing. Dat is in het belang van de gedupeerden, de overheid en de samenleving. Net als de afwikkeling van de aardbevingsschade een voortdurende bron van ellende is, is de toeslagenaffaire dat ook. Waar gedupeerden recht hebben op rechtsherstel en de vergoeding van de door hen geleden schade, heeft de politiek er belang bij om dit hoofdstuk ook te kunnen afsluiten. Doordat de toeslagenaffaire niet wordt afgewikkeld, blijft de politiek worstelen met dit dossier. Dat draagt eraan bij dat veel tijd, geld en energie wordt besteed aan de toeslagenaffaire zonder dat het probleem metterdaad snel en efficiënt wordt opgelost. Dat tast het vertrouwen in de overheid en de politiek aan. Dat staat daadkrachtig en deugdelijk overheidsbeleid in de weg, omdat er voortdurend politiek gesteggel is waar tijd en aandacht naar uitgaat.

Werkt niet
En hoewel het goed te begrijpen valt dat de overheid verplicht is om een grote mate van zorgvuldigheid aan de dag te leggen bij het toekennen van schadevergoedingen aan slachtoffers van de toeslagenaffaire, is de methode waarmee dat gebeurd, onbegrijpelijk. Uit het Volkskrant artikel doemt een beeld op van honderden ambtenaren die de dossiers van de slachtoffers uitpluizen om te beoordelen op hoeveel schadevergoeding zij eigenlijk recht zouden hebben. Dat werkt niet, zodat het beter is om de methode radicaal te veranderen. Maak het simpel. En dat kan misschien.

Gedupeerde verantwoordelijk
De overheid zou moeten bepalen wanneer er sprake is van een gedupeerde en welk bewijs de gedupeerde daarvan moet leveren om als gedupeerde te kunnen worden aangemerkt. Daarnaast definieert de overheid een schadevergoedingsbegrip; het begrip dient zo gedefinieerd te worden dat de gedupeerde in de toestand wordt gebracht dat zij minst genomen schuldenvrij wordt en geleden vermogensverlies wordt vergoed. De verantwoordelijkheid om als gedupeerde te worden aangemerkt en het vaststellen van de omvang van de schade wordt bij de gedupeerden neergelegd. Elke gedupeerde levert bewijs aan van haar slachtofferschap en inventariseert zijn schade en onderbouwt die met bewijsmiddelen. Daarbij wordt de gedupeerde begeleid, ondersteund en gecontroleerd door een deskundige zoals een advocaat of notaris. De advocaat of notaris is procesverantwoordelijke die zich ervan vergewist dat er bewijs is van slachtofferschap en de omvang van de schadevergoeding. Vervolgens dient de advocaat of notaris een verzoek om schadevergoeding in bij de Uitvoeringsorganisatie Herstel Toeslagen; op grond van dat verzoek betaalt de Uitvoeringsorganisatie binnen een maand na ontvangst van het verzoek, zonder nader onderzoek, het verzochte  schadebedrag uit.

Misbruik beperkt
Bezwaar tegen deze methode zou kunnen zijn dat mogelijk gedupeerden meer schadevergoeding krijgen dan waar strikt genomen recht op zou zijn; naar mag worden aangenomen zal dat in de praktijk meevallen. Doordat de gedupeerde alleen een verzoek om schadevergoeding kan doen via de notaris of advocaat, kan goed worden gecontroleerd of de beweerdelijke schade inderdaad voldoet aan het schadevergoedingsbegrip dat de overheid hanteert. De kans dat de regeling wordt misbruikt, is daarmee beperkt. Als er meer zekerheid nodig is bij de uitvoering van de regeling, zou de overheid via de rechtbanken daarvoor rechter-commissarissen kunnen aanstellen aan wie de advocaat of notaris  rekening en verantwoording moeten afleggen. Het systeem kan dan zo worden ingericht dat de advocaat of notaris,op verzoek van de gedupeerde, vraagt om benoemd te worden als behandelend advocaat of notaris. De behandelend advocaat of notaris legt door middel van rapportages aan de rechter-commissaris verantwoording af van de werkzaamheden en ten ter zake de financiële afwikkeling. Op die manier is er controle op de uitvoering van de werkzaamheden van de advocaat.

Zelf doen
Het voordeel van deze regeling is dat het voorwerk om de schadeomvang vast te stellen niet meer door de overheid hoeft te gebeuren, maar dat de gedupeerde dat zelf kan doen in samenwerking met de advocaat of notaris. De advocaat of notaris  is een professional die het vertrouwen waard is, zodat de overheid er ook van op aan kan dat de schade zorgvuldig en naar redelijkheid wordt geïnventariseerd. De advocaat of notaris beschikt over juridische kennis zodat ook eventuele juridische obstakels waarmee de gedupeerde te kampen heeft, gelijktijdig ook kunnen worden opgelost. De overheid betaalt de schadevergoeding uit via de derdenrekening van het kantoor van de advocaat of notaris die de bevoegdheid heeft om met de ontvangen schadevergoeding alle geïnventariseerde schuldeisers af te lossen. Na aflossing van de schulden en het de betaling van de kosten, gaat het nettoresultaat naar de gedupeerde.

Geen bezwaarprocedures
Bijkomend voordeel is dat er geen bezwaarprocedures meer nodig zijn. De gedupeerde stelt, samen en onder toezicht van de advocaat of notaris,  immers zelf de schade vast zodat er geen redenen meer zijn voor beroep en bezwaar. Dat bespaart de gedupeerde stress en tijd en  de overheid tijd en geld. Er kan gesnoeid worden in de bureaucratie en gedupeerden zullen ongetwijfeld veel tevredener zijn over de oplossing.

Een suggestie
Deze aanpak maakt de toeslagenaffaire beheersbaarder, geeft vertrouwen aan gedupeerden en kan het bijdragen aan een hernieuwd vertrouwen in de overheid. De gedupeerden zelf weten wat er gebeurt, zodat eindeloos wachten en in onzekerheid verkeren niet meer aan de orde zijn. De afwikkeling wordt versneld, waarbij gedupeerden zelf ook de snelheid mede in de hand hebben. De te ontvangen schadevergoeding komt terecht waar het hoort en de politiek hoeft minder tijd en energie te steken in de controle op de uitvoering van de Uitvoeringsorganisatie. Het draagt eraan bij dat de ellende van toeslagenaffaire sneller kan worden afgesloten. Dat is primair in het belang van de slachtoffers, maar ook in het belang van de overheid en de politiek. Het hoofdstuk kan worden afgesloten en de overheid geeft blijk van haar vertrouwen in de burger en ook die ervaring zou kunnen bijdragen om ook het vertrouwen van de burger in de overheid en de politiek te verbeteren. Het is maar een suggestie. 

 

Reactie toevoegen

commentaar