faillissementsmoratorium

  • Geplaatst op: 14 April 2020
  • Door: Hans Bügel

Inmiddels worden de gevolgen van de coronamaatregelen steeds meer zichtbaar. Steeds meer ondernemers ondervinden problemen doordat het normale economische verkeer voor een groot deel is komen stil te vallen. In sommige branches is er helemaal geen activiteit meer omdat zij, op last van de overheid, hun activiteiten moesten staken. De overheid doet verwoede pogingen om het bedrijfsleven tegemoet te komen en biedt allerlei financiële regelingen aan die bedrijven door de crisis moeten loodsen en moeten behoeden voor faillissementen. Of al die maatregelen daarvoor voldoende zijn, zal moeten blijken. Het lijkt er ondertussen op dat het aantal faillissementen stijgt wat ook niet verwonderlijk is als zoveel bedrijven hun activiteiten niet kunnen ontplooien.

Economische crisis
Het is ook de vraag hoe na de coronavirus perikelen de Nederlandse economie ervoor staat en of in die periode niet alsnog bedrijven bij tientallen zullen omvallen. Sommige analisten lijken somber te zijn over de economische vooruitzichten en als hun somberheid bewaarheid wordt dan staat ons nog het nodige te wachten. Veel goede en gezonde bedrijven zullen mogelijk de crisis niet overleven al was het maar omdat hun klanten het niet redden of hun verplichtingen niet tijdig en volledig kunnen nakomen. In die zin moet misschien rekening worden gehouden met een economische crisis.

Urgentie faillissementsverzoek
Met dat in het achterhoofd is het wellicht toch wel bijzonder dat, ofschoon de rechtbanken grotendeels gesloten zijn en dus geen zaken behandelen met uitzondering van urgente zaken, faillissementsverzoeken tot de urgente zaken worden gerekend. Rechtbanken hebben tijdelijk hun procesreglementen aangepast waarbij het criterium voor het behandelen van zaken ‘urgentie’ is. Waar voor kortgedingen sprake moet zijn van een spoedeisend belang, blijkt urgentie bij wijze van spreken spoedeisendheid in het kwadraat te zijn. Op zichzelf is het te rechtvaardigen dat rechtbanken met de beperkte mogelijkheden die zij hebben, een norm hanteren die afwijkt van de gebruikelijke kwalificaties. De vraag die onwillekeurig opkomt is waarom faillissementsverzoeken als urgent worden aangeduid? Ofschoon de reden voor faillissement zijnde de toestand dat de natuurlijke persoon of rechtspersoon heeft opgehouden te betalen met zich brengt dat er sprake is van een spoedeisende situatie die ook urgent genoemd kan worden, betekent een faillissement bijna in alle gevallen het einde van de onderneming. Doordat faillissmentsverzoeken als urgent worden aangemerkt, ontstaat wellicht een situatie waarbij de overheid aan de ene kant veel geld steekt in het overeind houden van ondernemingen, maar aan de andere kant deze ondernemingen door een uitspraak van de rechter alsnog ter ziele gaan. Dat lijkt een innerlijke tegenstrijdigheid. Het is uiteraard ingewikkelde materie met name ook als de onderneming die haar verplichtingen niet meer kan voldoen, veelal ook niet meer in staat is om haar personeel te betalen. Die zouden dan tussen de wal en het schip kunnen komen en daarmee zouden de financiële problemen zich kunnen verplaatsen. 

Faillissementsmoratorium
Toch zou, wellicht idealiter, een faillissementsmoratorium interessant kunnen zijn. De overheid investeert miljarden in allerlei ondersteunende maatregelen om bedrijven overeind te houden, maar die inspanningen kunnen even gemakkelijk teniet gedaan worden door een golf van faillissementen. Om de overheidsmaatregelen effect te geven, maar ook onzekerheid en angst bij ondernemers weg te nemen zou een faillissementsmoratorium wellicht helpen. Ondernemers zelf zouden daaruit energie kunnen putten om de onderneming voort te zetten, terwijl schuldeisers mogelijk minder zorgen hebben over de vraag of de schuldenaar aan zijn verplichtingen gaat voldoen. De angst dat een debiteur failliet gaat, kan ook het gedrag van ondernemers mede bepalen waardoor uit angst terughoudend zaken wordt gedaan. Bedrijven die ophouden met betalen zouden daarvoor een melding kunnen doen bij de rechtbank. Uitgangspunt zou moeten zijn dat die betalingsonmacht vermoed wordt te zijn veroorzaakt door het coronavirus. Voor een periode voor de duur van een jaar of misschien zelfs langer wordt het faillissement niet uitgesproken zeker niet indien en voor zover een bedrijf overheidssteun heeft ontvangen. Het zou misschien kunnen voorkomen dat ondernemers zelf de handdoek in de ring gooien omdat de spanning en onzekerheid hen te sterk worden. Het kan ook voorkomen dat schuldeisers te snel tot een faillissementsverzoek komen. De miljarden overheidssteun kan dan ook mogelijk beter renderen. Bij het toekennen van financiële ondersteuning aan bedrijven die vervolgens toch nog failliet gaan, ligt het voor de hand dat het overheidsgeld als verloren kan worden beschouwd. Natuurlijk is het de vraag of het juridisch kan en hoe dat dan zou moeten, maar het gedachtenexperiment zou interessant kunnen zijn.

Status Quo
Mogelijk dat een faillissementsmoratorium in combinatie met andere maatregelen kan worden genomen; daarbij zou eraan gedacht kunnen worden dat financiers en verhuurders verplicht worden om hun terugbetalingstermijn te verlengen zodat tijdens de crisis tijdelijk hypothecaire verplichtingen en huurverplichtingen vooruit geschoven kunnen worden. Dit voorkomt dat bedrijven en particulieren door de crisis ineens hun bedrijfspand of woning verliezen. De getroffen bedrijven zijn over het algemeen waarschijnlijk gezonde bedrijven, maar niet opgewassen tegen de ernst en omvang van het coronavirus. Dat is niet hen niet te verwijten. Om die reden zou er iets voor te zeggen zijn een soort status quo te creëren in combinatie met steunmaatregelen van de overheid. Op termijn komen ondernemers hun verplichtingen weer gewoon na, maar zolang de coronavirus en de economische nasleep voortduurt, worden verplichtingen opgeschort. De rechterlijke macht wordt grotendeels ontzien, omdat er geen faillissementszitting hoeven plaats te vinden waarvan wordt vermoed dat zij het gevolg is van de coronavirus. Bijkomend voordeel zou misschien kunnen zijn dat de woningmarkt en de (woning)bouw door de crisis minder hard worden geraakt. Dat zou mogelijk in het belang kunnen zijn van woningbezitters en ook voor geldverstrekkers. Voor zover nodig geeft de overheid financiële steun om de periode te overbruggen. 

Een idee
En natuurlijk kan een dergelijk idee niet zonder controle achteraf. Daarom zouden die regels alleen moeten gelden voor bedrijven die hun betalingsonmacht tijdens de coronacrisis of in de nasleep daarvan hebben gemeld bij de rechtbank. Of het juridisch en praktisch haalbaar is, valt moeilijk te overzien, maar mogelijk dat met enige creativiteit er toch mogelijkheden kunnen worden gevonden om een golf van faillissementen te voorkomen van bedrijven die normaliter niet failliet zouden zijn gegaan. Het voorkomen daarvan geeft ook perspectief aan ondernemers evenals aan schuldeisers. De kans dat alsnog kan worden gepresteerd is substantieel. Wellicht dat daardoor er ook minder overheidsgeld weglekt en de ingezette financiële middelen een groter effect op succes zullen hebben. Soms begint het met een idee. Er zijn vast slimme en inventieve mensen die het idee kunnen uitwerken tot een werkbaar product. Dat daarbij onorthodoxe keuzes worden gemaakt valt te rechtvaardigen door de aard, ernst en omvang van het coronavirus en zijn financiële gevolgen. 

Reactie toevoegen

Filtered HTML

  • E-mail- en internetadressen worden automatisch aanklikbaar.
  • Toegelaten HTML-tags: <a> <em> <strong> <cite> <blockquote> <code> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd>
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.

Full HTML

  • E-mail- en internetadressen worden automatisch aanklikbaar.
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.

Plain text

  • Geen HTML toegestaan.
  • E-mail- en internetadressen worden automatisch aanklikbaar.
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.